Ўзбекистон Республикасида йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ҳайдовчиларнинг вазифалари ва мажбуриятлари қонун ҳужжатлари асосида тартибга солинган. Ушбу мақолада 2022 йил 12 апрелдаги 172-сонли "Йўл ҳаракати қоидалари" ҳамда 2024 йил 19 январдаги ЗРУ-900-сонли "Йўл ҳаракати тўғрисида"ги қонун асосида ҳайдовчиларнинг асосий вазифалари кўриб чиқилади.
172-сонли қарорга кўра, ҳайдовчилар йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш учун умумий қоидаларга қатъий риоя қилиши лозим. Улар йўл ҳаракати қоидаларининг барча бўлимлари, жумладан, ҳаракат тезлиги, тўхташ ва тўхтаб туриш жойлари, йўл белгилари ва чизиқлари, махсус транспорт воситаларининг устунлиги каби қоидаларига амал қилиши шарт. Масалан, аҳоли пунктларида транспорт воситаларининг максимал тезлиги 70 км/соатни, мактаб ва боғча яқинидаги ҳудудларда эса 30 км/соатни ташкил этади. Шунингдек, яшаш зоналарида ва уларнинг атрофидаги ҳудудларда тезлик 20 км/соатдан ошмаслиги керак.
Ҳайдовчилар юк ташиш қоидаларига ҳам риоя қилиши зарур. Ёнгил автомобиллар билан юк ташишда юкнинг баландлиги ва узунлиги белгиланган чегаралардан ошмаслиги лозим. Юк автомобиллари эса асосан йўлнинг ўнг томонида ҳаракатланиши шарт. Шунингдек, транспорт воситаларини бурилиш жойларида ва уларнинг олдида ёки орқасида 30 метрдан яқин жойларда тўхташ тақиқланган.
Қонунларда шунингдек, велосипедчилар учун ҳам махсус талаблар мавжуд. Кечаси ёки кўриниши қийин шароитларда йўлда ҳаракатланаётган велосипедчилар акс эттирувчи кийим кийиши шарт, бу бошқа ҳайдовчилар учун уларни кўришни осонлаштиради.
2024 йил 19 январдаги ЗРУ-900-сонли қонун эса йўл ҳаракати соҳасидаги давлат бошқаруви, йўл ҳаракати ташкилоти ва мониторинги, шунингдек, йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашга доир кенг қамровли нормаларни ўз ичига олади. Ушбу қонун ҳайдовчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини янада аниқроқ белгилайди. Масалан, ҳайдовчилар транспорт воситаларининг техник ҳолатини таъминлаш, йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилиш, йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашда давлат органлари билан ҳамкорлик қилиш каби вазифаларни бажариши лозим.
Қонунлар шунингдек, ҳайдовчиларнинг йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш учун тиббий кўрикдан ўтиши, йўл ҳаракати қоидаларини ўрганиши ва малакасини ошириши зарурлигини белгилайди. Бу йўл ҳаракати хавфсизлигини оширишга қаратилган муҳим чора ҳисобланади.
Шу билан бирга, қонунларда йўл ҳаракати қатнашчиларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, йўл ҳаракати қоидаларининг бузилиши учун жавобгарлик чоралари ҳам аниқ кўрсатилган. Ҳайдовчилар ўз вазифаларини бажаришда эҳтиёткорлик ва масъулиятни доимо сақлаши талаб этилади.
Хулоса қилиб айтганда, Ўзбекистонда ҳайдовчиларнинг вазифалари ва мажбуриятлари 2022 йил 12 апрелдаги 172-сонли "Йўл ҳаракати қоидалари" ва 2024 йил 19 январдаги ЗРУ-900-сонли "Йўл ҳаракати тўғрисида"ги қонун асосида тартибга солинган. Бу ҳужжатлар ҳайдовчиларнинг йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашдаги асосий талабларини белгилайди ва уларнинг қонуний мажбуриятларини аниқ кўрсатади. Мақола фақат ушбу расмий манбаларга таянган ҳолда тайёрланди ва бошқа маълумотлар ёки тахминларга асосланмаган.