Ўзбекистон Республикаси йўл ҳаракати қоидалари ва қонунлари доирасида чорраҳалар устунлиги масаласи аниқ ва қатъий тартибга солинган. 2022-йил 12-апрелдаги 172-сонли Йўл ҳаракати қоидалари ва 2024-йил 19-январдаги ЗРУ-900-сонли "Йўл ҳаракати тўғрисида"ги қонун асосида, чорраҳалар устунлиги икки асосий турга бўлинади: тартибланган ва тартибланмаган чорраҳалар.
Тартибланган чорраҳалар - бу светофор сигналлари ёки йўл ҳаракати назоратчиси (регулятор) томонидан бошқариладиган чорраҳалар ҳисобланади. Бундай чорраҳаларда ҳаракатнинг устунлиги светофор сигналлари ёки регуляторнинг кўрсатмаларига мувофиқ белгиланади. Масалан, светофорнинг яшил ёки яшил ўқ сигнали йўл бериш мажбуриятини белгилайди, лекин ҳайдовчи ҳар доим ҳам бошқа йўналишлардан келаётган транспорт воситаларга йўл бериши керак, айниқса бурилиш ёки айланма ҳаракатда бўлса. Шунингдек, тартибланган чорраҳада трамвайлар ва бошқа транспорт воситалари ўртасидаги устунлик қоидалари ҳам аниқ кўрсатилган.
Тартибланмаган чорраҳалар эса светофор ёки регулятор иши йўқ бўлган ҳолатларда юзага келади. Бундай чорраҳаларда устунлик йўл белгиларга ва йўл ҳаракати қоидаларига асосан белгиланади. Масалан, асосий йўл ва ёрдамчи йўл мавжуд бўлса, ёрдамчи йўлдаги транспорт воситалари асосий йўлдаги воситаларга йўл бериши шарт. Агар чорраҳа тенг ҳуқуқли йўллардан иборат бўлса, ўнг томондан келаётган транспорт воситаларга йўл бериш қоидаси амал қилади. Бу қоидалар трамвайлар учун ҳам ўхшаш тарзда қўлланилади.
Қонунчиликда мавжуд бўлган қоидалар асосида, ҳайдовчилар нотўғри тушунчалардан, яъни ўйлаб топилган ёки қонунларда мавжуд бўлмаган истиснолардан сақланишлари зарур. Масалан, баъзи ҳайдовчилар тартибланмаган чорраҳаларда ўзларига ноҳақ устунлик беришга уриниши мумкин, бу эса йўл ҳаракати хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатади. Шунинг учун, ҳар бир ҳайдовчи чорраҳага яқинлашганда, мавжуд светофор сигналлари, регулятор кўрсатмалари ва йўл белгиларини диққат билан кузатиши, шунингдек, қонунларда белгиланган устунлик қоидаларига қатъий риоя қилиши лозим.
Бундан ташқари, светофор ишламайотган ёки сариқ чироқ ёнган ҳолатларда чорраҳа тартибланмаган ҳисобланади ва ҳайдовчилар йўл белгиларга ва устунлик қоидаларига амал қилишлари керак. Айланма ҳаракатли чорраҳаларда эса айланма йўлда ҳаракатланаётган транспорт воситалари устунликка эга, улар чорраҳага кираётган бошқа воситаларга йўл беришлари шарт.
Шунингдек, ҳайдовчилар бурилиш ёки айланма ҳаракатда бўлганда пиёдалар, велосипедчилар ва шахсий мобил воситалар фойдаланувчиларига йўл бериш мажбуриятини унутмасликлари керак. Бу қоидалар ҳам қонунларда аниқ кўрсатилган ва ҳар доим амал қилиниши зарур.
Хулоса қилиб айтганда, Ўзбекистон йўл ҳаракати қонунчилигида чорраҳалар устунлиги аниқ ва қатъий белгиланган. Ҳайдовчилар тартибланган ва тартибланмаган чорраҳалар қоидаларини тўлиқ билиб, уларга амал қилиши йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга. Нотўғри тушунчалар ва ўйлаб топилган истиснолар эса йўл ҳаракати қоидаларига зид бўлиб, авариялар ва чалкашликларга олиб келиши мумкин. Шу боис, қонунларда белгиланган қоидаларга қатъий риоя қилиш ва ҳар доим эҳтиёткорлик билан ҳаракат қилиш тавсия этилади.