O'zbekiston Respublikasida yo'l harakati xavfsizligini ta'minlash maqsadida haydovchilarning vazifalari va majburiyatlari qonun hujjatlari asosida tartibga solingan. Ushbu maqolada 2022-yil 12-apreldagi 172-sonli "Yo'l harakati qoidalari" hamda 2024-yil 19-yanvardagi ZRU-900-sonli "Yo'l harakati to'g'risida"gi qonun asosida haydovchilarning asosiy vazifalari ko'rib chiqiladi.
172-sonli qarorga ko'ra, haydovchilar yo'l harakati xavfsizligini ta'minlash uchun umumiy qoidalarga qat'iy rioya qilishi lozim. Ular yo'l harakati qoidalarining barcha bo'limlari, jumladan, harakat tezligi, to'xtash va to'xtab turish joylari, yo'l belgilari va chiziqlari, maxsus transport vositalarining ustunligi kabi qoidalariga amal qilishi shart. Masalan, aholi punktlarida transport vositalarining maksimal tezligi 70 km/soatni, maktab va bog'cha yaqinidagi hududlarda esa 30 km/soatni tashkil etadi. Shuningdek, yashash zonalarida va ularning atrofidagi hududlarda tezlik 20 km/soatdan oshmasligi kerak.
Haydovchilar yuk tashish qoidalariga ham rioya qilishi zarur. Yengil avtomobillar bilan yuk tashishda yukning balandligi va uzunligi belgilangan chegaralardan oshmasligi lozim. Yuk avtomobillari esa asosan yo'lning o'ng tomonida harakatlanishi shart. Shuningdek, transport vositalarini burilish joylarida va ularning oldida yoki orqasida 30 metrdan yaqin joylarda to'xtash taqiqlangan.
Qonunlarda shuningdek, velosipedchilar uchun ham maxsus talablar mavjud. Kechasi yoki ko'rinishi qiyin sharoitlarda yo'lda harakatlanayotgan velosipedchilar aks ettiruvchi kiyim kiyishi shart, bu boshqa haydovchilar uchun ularni ko'rishni osonlashtiradi.
2024-yil 19-yanvardagi ZRU-900-sonli qonun esa yo'l harakati sohasidagi davlat boshqaruvi, yo'l harakati tashkiloti va monitoringi, shuningdek, yo'l harakati xavfsizligini ta'minlashga doir keng qamrovli normalarni o'z ichiga oladi. Ushbu qonun haydovchilarning huquq va majburiyatlarini yanada aniqroq belgilaydi. Masalan, haydovchilar transport vositalarining texnik holatini ta'minlash, yo'l harakati qoidalariga rioya qilish, yo'l harakati xavfsizligini ta'minlashda davlat organlari bilan hamkorlik qilish kabi vazifalarni bajarishi lozim.
Qonunlar shuningdek, haydovchilarning yo'l harakati xavfsizligini ta'minlash uchun tibbiy ko'rikdan o'tishi, yo'l harakati qoidalarini o'rganishi va malakasini oshirishi zarurligini belgilaydi. Bu yo'l harakati xavfsizligini oshirishga qaratilgan muhim chora hisoblanadi.
Shu bilan birga, qonunlarda yo'l harakati qatnashchilarining huquq va majburiyatlari, yo'l harakati qoidalarining buzilishi uchun javobgarlik choralari ham aniq ko'rsatilgan. Haydovchilar o'z vazifalarini bajarishda ehtiyotkorlik va mas'uliyatni doimo saqlashi talab etiladi.
Xulosa qilib aytganda, O'zbekistonda haydovchilarning vazifalari va majburiyatlari 2022-yil 12-apreldagi 172-sonli "Yo'l harakati qoidalari" va 2024-yil 19-yanvardagi ZRU-900-sonli "Yo'l harakati to'g'risida"gi qonun asosida tartibga solingan. Bu hujjatlar haydovchilarning yo'l harakati xavfsizligini ta'minlashdagi asosiy talablarini belgilaydi va ularning qonuniy majburiyatlarini aniq ko'rsatadi. Maqola faqat ushbu rasmiy manbalarga tayangan holda tayyorlandi va boshqa ma'lumotlar yoki taxminlarga asoslanmagan.