Йўл ҳаракати қоидаларига мувофиқ, пиёдалар ва ҳайдовчилар йўл ўтиш жойларида ўзаро ҳурмат ва хавфсизликни таъминлаш учун аниқ мажбуриятларга эга. 2022-йил 12-апрелдаги 172-сонли Йўл ҳаракати қоидалари асосида, шунингдек, 2024-йил 19-январдаги ЗРУ-900-сонли "Йўл ҳаракати тўғрисида"ги қонун ҳужжатларида бу мажбуриятлар батафсил кўрсатилган.
Пиёдалар учун асосий талаблар 172-сонли қоидаларининг 17-бобида баён этилган. Пиёдалар йўл ўтиш жойларида ҳаракатланаётганда, аввало, ҳайдовчиларнинг уларга йўл бериш мажбуриятини ҳисобга олган ҳолда, ўз хавфсизлигини таъминлашлари лозим. Қоидалар шуни таъкидлайдики, ҳайдовчи тартибга солинмаган пиёдалар ўтиш жойига яқинлашганда тезлигини камайтириши ёки тўхташи шарт. Агар ҳайдовчи тўхтаб, пиёдалар ўтишни бошлаган бўлса, ёнидаги бошқа ҳайдовчилар пиёдалар йўқлигига ишонч ҳосил қилгандан кейингина ҳаракатни давом эттириши мумкин.
Тартибга солинган пиёдалар ўтиш жойларида эса, ҳайдовчи яшил чироқ ёниб турган пайтда пиёдаларга йўл бериши, уларнинг йўлни тўлиқ кесиб ўтишини кутиши шарт. Бундан ташқари, ҳайдовчилар пиёдалар ўтиш жойида тўхташга сабаб бўладиган тирбандлик юзага келганда, пиёдалар ўтиш жойида қолиб кетмасликлари учун ўтиш жойига кириш тақиқланган.
Қонунчиликда кўрсатилишича, ҳайдовчилар кўзи ожиз пиёдаларга ҳар доим йўл бериши шарт. Шунингдек, йўл ўтиш жойида тўхтаб турган жамоат транспорти олдида пиёдалар чиқиб кетаяпти ёки чиқиб кетишга тайёрланаяптиганида, ҳайдовчи уларга йўл бериши лозим.
Махсус белгилар билан белгиланган болалар гуруҳини ташувчи транспорт воситалари олдида ҳайдовчилар тезликни камайтириши, зарурат бўлса тўхташи ва болалар гуруҳини ўтиб кетишга рухсат бериши мажбурийдир.
Йўл ҳаракати қонунларида шунингдек, йўл ўтиш жойларида ҳайдовчиларнинг бошқа мажбуриятлари ҳам кўрсатилган. Масалан, пиёдалар ўтиш жойида тўхташ ёки ҳаракатни тўхтатиш тақиқланган. Бундан ташқари, ҳайдовчилар пиёдалар ўтиш жойларида тўхтаб қолмасликлари, айниқса тирбандлик юзага келганда, пиёдалар хавфсизлигини таъминлаш учун бу талабга қатъий риоя қилишлари керак.
Умуман олганда, қонун ҳужжатларида пиёдалар ва ҳайдовчилар ўртасидаги ўзаро муносабатлар аниқ белгилаб қўйилган бўлиб, уларнинг ҳар бири ўз мажбуриятларини бажариши йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга. Ушбу қоидалар ва қонунлар ҳайдовчилар ва пиёдалар учун мажбурий бўлиб, уларни бузиш маъмурий жавобгарликка олиб келиши мумкин.
Шу билан бирга, 2024-йилги қонун ҳужжатларида йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш бўйича давлат бошқаруви ва назорат органларининг ваколатлари ҳам белгиланган. Бу эса, йўл ўтиш жойларида қонунй талабларнинг бажарилишини таъминлашда муҳим рол ўйнайди.
Хулоса қилиб айтганда, йўл ўтиш жойларида пиёдалар ва ҳайдовчиларнинг мажбуриятлари қатъий қонунй нормалар билан тартибга солинган. Ҳар икки томон ҳам ўз мажбуриятларини бажариши йўл ҳаракати хавфсизлигини оширишга хизмат қилади.