O‘zbekiston Respublikasi yo‘l harakati qoidalari va qonunlari doirasida xavfsizlik kamarlari va yo‘lovchilarni tashish bo‘yicha aniq majburiyatlar belgilangan. 2022-yil 12-apreldagi 172-sonli Yo‘l harakati qoidalari asosida, transport vositasining oldingi o‘rindig‘ida o‘tirgan haydovchi va yo‘lovchi harakat boshlanishidan oldin xavfsizlik kamarini taqishi shart. Bu talab transport vositasining konstruktsiyasida xavfsizlik kamarlarining mavjudligi shartiga bog‘liq. Shuningdek, haydovchi yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash uchun yo‘lovchilarni o‘z o‘rinlarida joylashganligiga va eshiklarning yopiq ekanligiga ishonch hosil qilishi kerak.
Qoidalar ayrim istisnolarni ham nazarda tutadi. Masalan, 12 yoshgacha bo‘lgan bolalar orqa o‘rindiqda xavfsizlik kamaridan foydalanmasligi mumkin. Bundan tashqari, amaliy mashg‘ulotlarda o‘quvchi tomonidan boshqarilayotgan transport vositasida instruktor xavfsizlik kamarini taqmasligi mumkin. Homilador ayollar va tibbiy ko‘rsatmalarga ega bo‘lgan shaxslar ham xavfsizlik kamarini taqmaslik huquqiga ega, bu holat sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan kasalliklar ro‘yxati va tibbiy ma’lumotnoma asosida belgilanadi.
Shuningdek, maxsus xizmat xodimlariga tegishli, maxsus rangli chiroqlar bilan jihozlangan transport vositalarining haydovchilari va yo‘lovchilari xavfsizlik kamarini taqmasliklari mumkin. Motosikl, elektromotosikl, moped va skuterda harakatlanayotgan haydovchi va yo‘lovchilar esa maxsus motoshlem kiyishlari shart.
Haydovchi yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash uchun yo‘lovchilarga harakat paytida tana qismlarini tashqariga chiqarish taqiqlanganligini, xavfsizlik kamarini taqish zarurligini tushuntirishi shart. Agar transport vositasi to‘xtab, tunda yoki ko‘rish qiyin bo‘lgan sharoitda ta’mirlash ishlari amalga oshirilsa, haydovchi o‘zini ko‘rsatish uchun maxsus yorituvchi kamarbosh kiyimini kiyishi lozim.
2024-yil 19-yanvardagi "Yo‘l harakati to‘g‘risida"gi qonun loyihasi ham yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan. Ushbu qonun yo‘l harakati sohasidagi munosabatlarni tartibga soladi va davlat boshqaruvi, tashkilotlar va fuqarolarning yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashdagi o‘rni va majburiyatlarini belgilaydi. Lekin qonunda xavfsizlik kamarlaridan foydalanish bo‘yicha aniq yosh chegaralari yoki qo‘shimcha istisnolar haqida ma’lumotlar mavjud emas.
Shu bilan birga, qonun yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash uchun texnik vositalar, yo‘l belgilarini tashkil etish, yo‘l harakati monitoringi va boshqa chora-tadbirlarni nazarda tutadi. Bu esa xavfsizlik kamarlaridan foydalanish va yo‘lovchilarni tashish qoidalarining amaliyotda to‘liq bajarilishini ta’minlashga xizmat qiladi.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston Respublikasining amaldagi yo‘l harakati qoidalari haydovchi va yo‘lovchilarning xavfsizlik kamarini taqish majburiyatini aniq belgilaydi, ayrim istisnolar mavjud bo‘lsa-da, ular tibbiy yoki maxsus holatlar bilan cheklangan. Yangi qonun esa yo‘l harakati xavfsizligini yanada mustahkamlashga qaratilgan bo‘lib, xavfsizlik kamarlaridan foydalanish bo‘yicha qo‘shimcha yosh chegaralarini o‘z ichiga olmaydi. Shu sababli, yo‘l harakati ishtirokchilari xavfsizlikni ta’minlash uchun belgilangan qoidalarga qat’iy rioya qilishlari zarur.