Ўзбекистонда йўл ҳаракати тезлиги ва хавфсизлик қоидалари: ҳозирги ҳолат ва асосий талаблар
Ўзбекистон Республикасида йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш давлат сиёсати даражасида муҳим аҳамиятга эга. 2022 йил 12 апрелда қабул қилинган 172-сонли Ҳукумат қарори билан тасдиқланган янги Йўл ҳаракати қоидалари (ЙҲҚ) мамлакатда йўл ҳаракати тизимини замонавий талабларга мослаштиришга қаратилган. Ушбу қоидалар ҳайдовчилар, пиёдалар ва бошқа йўл иштирокчилари учун аниқ мажбуриятлар ва чекловларни белгилайди.
Максимал тезлик чегаралари ва уларнинг аҳамияти
ЙҲҚга кўра, шаҳар ичида, айниқса Тошкент ва Нукус каби йўл ҳаракати зич бўлган шаҳарларда транспорт воситалари учун максимал тезлик 60 км/соатгача белгиланиши мумкин. Бу чекловлар йўл-транспорт ҳодисаларининг сонини камайтириш ва йўлларда хавфсизликни ошириш мақсадида жорий этилган. Тезлик чегаралари йўл белгиларда аниқ кўрсатилган бўлиб, уларга риоя қилиш ҳар бир ҳайдовчининг асосий вазифаси ҳисобланади.
Йўл ҳаракатидаги умумий мажбуриятлар
ЙҲҚда ҳайдовчиларнинг умумий мажбуриятлари ҳам мустаҳкамланган. Масалан, юк автомобиллари йўлнинг ўнг томонида ҳаракатланиши шарт. Шунингдек, транспорт воситаларини бурилиш жойларида ва уларнинг олди ёки орқасида 30 метрдан яқинроқ жойларда тўхташ тақиқланган. Бу қоидалар йўл ҳаракати оқимини тартибга солиш ва йўлдаги хавф-хатарларни камайтиришга хизмат қилади.
Велосипедчилар учун махсус талаблар
Қоронғу ва кўриниши паст шароитларда, агар велосипед йўлаги мавжуд бўлмаса, велосипедчилар акс эттирувчи кийим кийиши шарт. Бу бошқа ҳайдовчилар томонидан уларни ўз вақтида кўриш имконини беради ва йўл хавфсизлигини оширади. Велосипедчиларнинг бу талабларга риоя қилиши йўлдаги барча иштирокчиларнинг хавфсизлигини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга.
Болаларни ҳимоялаш ва йўл ҳаракати хавфсизлиги
Йўл ҳаракати қонунчилигида болаларни махсус болалар ўриндиқларида ёки хавфсизлик камарлари билан ҳимоялаш мажбурияти белгиланган. Бу чора-тадбирлар йўл-транспорт ҳодисаларида болаларнинг жароҳатланиш хавфини сезиларли даражада камайтиради. Шунингдек, пиёдаларнинг, айниқса болаларнинг, йўлни хавфсиз кесиб ўтиши учун зарур чоралар кўрилади.
Йўл ҳаракати тўғрисидаги янги қонун лойиҳаси
2024 йил 19 январда қабул қилинган ЗРУ-900-сонли "Йўл ҳаракати тўғрисида"ги қонун лойиҳаси йўл ҳаракати хавфсизлигини янада мустаҳкамлашга қаратилган. Унда йўл ҳаракати ташкилоти, йўлнинг техник ҳолати, ҳаракат тезлиги ва йўл белгиларининг аҳамияти батафсил ёритилган. Қонун йўл ҳаракати ташкилотининг самарадорлиги, йўлнинг ўтказувчанлиги ва хавфсизлик кўрсаткичларини асосий мезон сифатида белгилайди.
Йўл ҳаракати ташкилоти ва техник воситалар
Қонун лойиҳасига мувофиқ, йўл ҳаракати ташкилотида техник воситалар ва ташқи реклама объектлари йўл ҳаракатига тўсқинлик қилмаслиги керак. Йўл таъмирлаш ишлари вақтида йўлнинг бир қисми ёпилиши мумкин, аммо бу ҳолатда айланма йўллар ташкил этилиши шарт. Бу йўл ҳаракатидаги тартибни сақлаш ва хавфсизликни таъминлаш учун муҳимдир.
Хулоса
Ўзбекистонда йўл ҳаракати тезлиги ва хавфсизлик талаблари давлат томонидан қатъий тартибга солинган. Ҳайдовчилар ва пиёдалар ушбу қоидаларга қатъий амал қилиши йўл-транспорт ҳодисаларининг олдини олиш ва йўл хавфсизлигини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга. Максади йўллардаги хавфсизликни ошириш ва йўл ҳаракатидаги барча иштирокчиларнинг ҳаётини муҳофаза қилишдир. Шу билан бирга, жарималар миқдори ва бошқа молиявий санкциялар ҳақидаги маълумотлар расмий манбаларда аниқ кўрсатилмаганлиги сабабли, бу борада қўшимча расмий маълумотларга мурожаат қилиш тавсия этилади.