--- title: "Tartiblangan va tartiblanmagan chorrahalar ustunligi: qonuniy qoidalar va noto‘g‘ri tushunchalardan saqlanish" description: "O‘zbekiston Respublikasi yo‘l harakati qoidalari va qonunlari doirasida chorrahalar ustunligi masalasi aniq va qat’iy tartibga solingan. 2022-yil 12-apreldagi…" article_id: 42 locale: "uz" publisher: "XabarAvto" author: "XabarAvto tahririyati" author_type: "Organization" author_url: "https://xabaravto.uz/uz/authors" author_profile_url: "https://xabaravto.uz/uz/authors" editorial_policy_url: "https://xabaravto.uz/uz/pages/editorial-principles" canonical_url: "https://xabaravto.uz/uz/article/tartiblangan-va-tartiblanmagan-chorrahalar-ustunligi-qonuniy-qoidalar-va-notogri-tushunchalardan-saqlanish-4991fd4d5fb6" markdown_url: "https://xabaravto.uz/uz/article/tartiblangan-va-tartiblanmagan-chorrahalar-ustunligi-qonuniy-qoidalar-va-notogri-tushunchalardan-saqlanish-4991fd4d5fb6.md" published_at: "2026-11-10T18:11:42+05:00" modified_at: null external_id: "xa-4991fd4d5fb6e995e7ae213c22b8178594969f006f1cca54fd4f32e1068701bd" categories: - "Yoʻl harakati qoidalari" keywords: "Oʻzbekiston, XabarAvto" image: "https://cdn.innmediaservices.com/xabaravto/articles/main/main_image_42_18d3b0b6e19b13.jpg" thumbnail_image: "https://cdn.innmediaservices.com/xabaravto/articles/main/thumbnail_image_42_18d3b0b6e19b13.jpg" alternate_languages: uz: html: "https://xabaravto.uz/uz/article/tartiblangan-va-tartiblanmagan-chorrahalar-ustunligi-qonuniy-qoidalar-va-notogri-tushunchalardan-saqlanish-4991fd4d5fb6" markdown: "https://xabaravto.uz/uz/article/tartiblangan-va-tartiblanmagan-chorrahalar-ustunligi-qonuniy-qoidalar-va-notogri-tushunchalardan-saqlanish-4991fd4d5fb6.md" uz-cyrl: html: "https://xabaravto.uz/uz-cyrl/article/tartiblangan-va-tartiblanmagan-chorrahalar-ustunligi-qonuniy-qoidalar-va-notogri-tushunchalardan-saqlanish-4991fd4d5fb6-cyrl" markdown: "https://xabaravto.uz/uz-cyrl/article/tartiblangan-va-tartiblanmagan-chorrahalar-ustunligi-qonuniy-qoidalar-va-notogri-tushunchalardan-saqlanish-4991fd4d5fb6-cyrl.md" source_links: - "https://lex.uz/ru/docs/6764456" - "https://www.lex.uz/ru/docs/5953887" --- # Tartiblangan va tartiblanmagan chorrahalar ustunligi: qonuniy qoidalar va noto‘g‘ri tushunchalardan saqlanish ![Tartiblangan va tartiblanmagan chorrahalar ustunligi: qonuniy qoidalar va noto‘g‘ri tushunchalardan saqlanish](https://cdn.innmediaservices.com/xabaravto/articles/main/main_image_42_18d3b0b6e19b13.jpg) O‘zbekiston Respublikasi yo‘l harakati qoidalari va qonunlari doirasida chorrahalar ustunligi masalasi aniq va qat’iy tartibga solingan. 2022-yil 12-apreldagi 172-sonli Yo‘l harakati qoidalari va 2024-yil 19-yanvardagi ZRU-900-sonli "Yo‘l harakati to‘g‘risida"gi qonun asosida, chorrahalar ustunligi ikki asosiy turga bo‘linadi: tartiblangan va tartiblanmagan chorrahalar. Tartiblangan chorrahalar - bu svetofor signallari yoki yo‘l harakati nazoratchisi (regulyator) tomonidan boshqariladigan chorrahalar hisoblanadi. Bunday chorrahalarda harakatning ustunligi svetofor signallari yoki regulyatorning ko‘rsatmalariga muvofiq belgilanadi. Masalan, svetoforning yashil yoki yashil o‘q signali yo‘l berish majburiyatini belgilaydi, lekin haydovchi har doim ham boshqa yo‘nalishlardan kelayotgan transport vositalariga yo‘l berishi kerak, ayniqsa burilish yoki aylanma harakatda bo‘lsa. Shuningdek, tartiblangan chorrahada tramvaylar va boshqa transport vositalari o‘rtasidagi ustunlik qoidalari ham aniq ko‘rsatilgan. Tartiblanmagan chorrahalar esa svetofor yoki regulyator ishi yo‘q bo‘lgan holatlarda yuzaga keladi. Bunday chorrahalarda ustunlik yo‘l belgilariga va yo‘l harakati qoidalariga asosan belgilanadi. Masalan, asosiy yo‘l va yordamchi yo‘l mavjud bo‘lsa, yordamchi yo‘ldagi transport vositalari asosiy yo‘ldagi vositalarga yo‘l berishi shart. Agar chorraha teng huquqli yo‘llardan iborat bo‘lsa, o‘ng tomondan kelayotgan transport vositalariga yo‘l berish qoidasi amal qiladi. Bu qoidalar tramvaylar uchun ham o‘xshash tarzda qo‘llaniladi. Qonunchilikda mavjud bo‘lgan qoidalar asosida, haydovchilar noto‘g‘ri tushunchalardan, ya’ni o‘ylab topilgan yoki qonunlarda mavjud bo‘lmagan istisnolardan saqlanishlari zarur. Masalan, ba’zi haydovchilar tartiblanmagan chorrahalarda o‘zlariga nohaq ustunlik berishga urinishi mumkin, bu esa yo‘l harakati xavfsizligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun, har bir haydovchi chorrahaga yaqinlashganda, mavjud svetofor signallari, regulyator ko‘rsatmalari va yo‘l belgilarini diqqat bilan kuzatishi, shuningdek, qonunlarda belgilangan ustunlik qoidalariga qat’iy rioya qilishi lozim. Bundan tashqari, svetofor ishlamayotgan yoki sariq chiroq yonayotgan holatlarda chorraha tartiblanmagan hisoblanadi va haydovchilar yo‘l belgilariga va ustunlik qoidalariga amal qilishlari kerak. Aylanma harakatli chorrahalarda esa aylanma yo‘lda harakatlanayotgan transport vositalari ustunlikka ega, ular chorrahaga kirayotgan boshqa vositalarga yo‘l berishlari shart. Shuningdek, haydovchilar burilish yoki aylanma harakatda bo‘lganda piyodalar, velosipedchilar va shaxsiy mobil vositalar foydalanuvchilariga yo‘l berish majburiyatini unutmasliklari kerak. Bu qoidalar ham qonunlarda aniq ko‘rsatilgan va har doim amal qilinishi zarur. Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston yo‘l harakati qonunchiligida chorrahalar ustunligi aniq va qat’iy belgilangan. Haydovchilar tartiblangan va tartiblanmagan chorrahalar qoidalarini to‘liq bilib, ularga amal qilishi yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Noto‘g‘ri tushunchalar va o‘ylab topilgan istisnolar esa yo‘l harakati qoidalariga zid bo‘lib, avariyalar va chalkashliklarga olib kelishi mumkin. Shu bois, qonunlarda belgilangan qoidalarga qat’iy rioya qilish va har doim ehtiyotkorlik bilan harakat qilish tavsiya etiladi.